Tình ca Tây Bắc

 

Tình ca Tây Bắc – Giai điệu đi cùng năm tháng

dsc00422-taybac-650
photo M.Ha

Tác giả H.A

Giữa cái giao mùa đỏng đảnh của trời Âu, trải đầy trên những con đường bách bộ của Paris là những lớp hồng mong manh của hoa mận tím là là rụng rơi; phảng phất mỗi khi chiều buông là mùi thơm nồng nàn tựa hồ mùi dạ hương lan toả khắp lối đi. Chẳng hiểu sao khi được ôm ấp giữa hai hàng hoa mận ấy, được đắm mình trong cái mùi hương thơm nồng ngai ngái ấy tôi lại nhớ tới cái khung cảnh yên bình, trữ tình của vùng đất Tây Bắc – nơi mà mỗi khi xuân về, đào- mận – mai đua nở khắp các sườn non, chen chúc vào đấy là những tiếng chim lảnh lót nơi núi rừng và tiếng suối róc rách ngày đêm.

 Bất chợt Tình ca Tây bắc” của nhạc sĩ Bùi Đức Hạnh ùa về như một thước phim quay chậm về cái đẹp nên thơ và bình dị của một vùng đất hình chữ S.

p1110138-ok-300-x-259
photo M.Ha

Được phổ nhạc từ tác phẩm “Anh là dòng sông Mã – Em là núi Mường Hum” của nhà thơ Cầm Giang, “Tình ca Tây bắc” đã trở thành bài ca bất hủ làm nên tên tuổi của nhạc sĩ Bùi Đức Hạnh – một cái tên mà có lẽ với rất nhiều người là xa lạ.

 “Rừng cây xanh lá muôn đoá hoa mai mừng đón Xuân về
Vui trong nắng vàng từng đàn bướm trắng bay khắp rừng hoa
Ngập ngừng bên suối nước reo quanh mình như muôn tiếng đàn
Nghe trong tiếng rừng nhịp sáo ai đưa khúc ca hòa vang…”

 Cái hay của “Tình ca Tây Bắc” không chỉ ở chỗ nó đã tái hiện chân thật và đầy màu sắc như một thước phim quay chậm về thiên nhiên núi rừng của vùng đất Tây Bắc, mà còn ẩn chứa ở tầng sâu một sức nặng tinh thần cao đẹp – tình yêu đôi lứa hoà lẫn với tình yêu tổ quốc, tình yêu đất nước.

 Một chút nhắc lại về lịch sử ra đời của bài hát. Được sáng tác năm 1957 – thời kì sau kí kết Hiệp định Genève, cả miền Bắc đã cơ bản khôi phục lại  sau chiến tranh, chuẩn bị bước vào thời kì quá độ mới nhưng miền Nam vẫn còn đang nằm trong ách đô hộ của kẻ thù, “tình ca Tây Bắc” không phải là một bản hùng ca về chủ nghĩa anh hùng nhưng lại là một bản tình ca lãng mạn rất người về cái góc sâu thẳm của những người lính, của cả lớp người đã từng là nhân chứng cho thời kì đấu tranh “nếm mật nằm gai” đã qua.

 Có lẽ cơ duyên muốn được nghiên cứu văn hoá dân gian và dân ca đã se sợi chỉ hồng để nhạc sĩ gặp gỡ với bài thơ của Cầm Giang, để từ đó,  “tình ca Tây Bắc” đã được coi là “khu ca” của vùng đất này : nên thơ và rất đỗi trữ tình.

 Tác phẩm như là lời đối đáp yêu đương tế nhị giữa cô gái và chàng trai giữa núi rừng muôn màu khoe sắc:

“Em là dòng sông Mã
Anh là núi Mường Hung
Cho thuyền em ngược dòng
Gió đưa em về núi”.

Trong tình yêu ấy, ta không thấy hiện lên những thứ xúc cảm thô nhám mà là thứ tình yêu với sự ý thức lao động cho cuộc đời mới. Có lẽ chính thời kì lịch sử đã khiến cả anh và em đều ý thức được trách nhiệm của mình đối với đất nước.

“Em hãy về bên suối
Đợi anh anh ở bên nương
Anh làm no lòng mường
Em làm vui ấm bản”

 Sự so sánh em với dòng sông Mã; anh với núi Mường Hung là phép so sánh mang tính phổ quát và có tính gợi hình rất lớn.

“Anh là rừng xanh thắm
Em là suối ngàn sâu
Cây rừng anh làm cầu
Bắc ngang bên dòng suối”.

Núi rừng và sông suối từ ngàn đời nay luôn gắn kết và che chở bên nhau. Rừng xanh thẳm luôn được đặt trong liên tưởng với suối ngàn để khắc hoạ rõ nét cái chất “sâu thẳm” bền chặt không thể tách rời của mối tương quan ấy. Trong “Tình ca Tây Bắc”, hình ảnh cây rừng (là anh) được dựng thành cầu bắc ngang bên dòng suối (là em) để rồi:

“Khi nắng mùa xuân tới
Rừng anh in bóng suối em
Nước chảy quanh êm đềm
Cho lòng anh mát rượi…”

Vậy là, trong Anh có Em, trong Em có Anh, trong Ta đều có Nhau. Còn gì đẹp hơn và đáng trân trọng hơn hạnh phúc “mát rượi” này? Lời thơ chất chứa thâu tóm toàn bộ nỗi niềm tâm tư cao đẹp và tiết tấu của ca khúc càng làm bừng sáng lên tình yêu trong sáng thanh khiết ấy.

Đoạn điệp khúc trả lại hình ảnh thật của đôi trai gái vào không gian rực rỡ của  rừng hoa; réo rắt của tiếng suối, lảnh lót của tiếng chim rừng để cả Người và Cảnh cùng hoà tan vào một mối tình chung – tình yêu quê hương.

“Rừng rừng hoa với chim ca vui tưng bừng
Suối nước trong xanh soi bóng em và bóng anh
Bên nhau cùng sống vui êm đềm cùng núi rừng
Đất nước mai ngày bừng sáng lên bao mùa Xuân”

 Tôi thích cảm xúc nồng nàn, da diết, ngân vang nhưng có phần hối thúc, rộn ràng trong niềm hạnh phúc của người con gái được thể hiện lần đầu qua giọng ca của NSUT Bích Liên (song ca cùng NSUT Kiều Hưng) (http://www.youtube.com/watch?v=n3rLoeet4N4).

Với riêng tôi, có lẽ “Tình ca Tây Bắc” sẽ không thể trọn vẹn và có chỗ đứng vững chãi đến ngày hôm nay nếu như thiếu sự thể hiện của cô. Chính giọng ca với âm vực rộng và sâu, thánh thót, cao vút đầy cảm xúc ấy đã thổi một sinh khí mãnh liệt để “Tinh ca Tây Bắc” sẽ mãi là bài ca đi cùng năm tháng trong nền âm nhạc Việt Nam.

                                                                                   Tranh giấy dó “ Tây Bắc ngày ấy ” của họa sĩ Đỗ Đức

Ai đã đến Tây Bắc, ai đã ở đấy thưởng  thức nhữngbầu rượu cần, đươc nghe kèn lù, sáo trống và tiếng cồng chiêng của những người dân bản Mường; được ngắm những điệu múa xoè hoa, múa sạp của các cô gái Thái trong những bộ trang phục thổ cẩm với màu sắc sặc sỡ; được trải rộng tầm mắt với những ruộng bậc thang xanh ngút ngàn; được đắm mình giữa những cánh rừng hoa ban trắng muốt; được chứng kiến cái nét hiền hoà nhưng cũng rất đỗi“ghê gớm” của con sông Mã, của dòng sông Đà … thì có lẽ, “Tình ca Tây bắc” chính là bức tranh chân thực nhất cho những cảm nhận đậm nét núi rừng ấy và để mỗi khi “nhớ”, ta có thể theo chân nhạc sĩ Bùi Đức Hạnh và nhà thơ Cầm Giang  “về lại chốn xưa”.

H.A
Paris 2012

 

 

Bài viết được đăng vào Bài viết. Đánh dấu permalink.

Leave a Reply